تبلیغات
جغرافیـــا و زندگی

جغرافیـــا و زندگی
 
قالب وبلاگ

شهر اصفهان از نقاط مرکزی ایران است که با داشتن ویژگیهای خاص طبیعی و تاریخی نیاز به برنامه ریزیهای خاص دارد، که در ادامه به برخی از این موارد ‌می‌پردازیم.

وضعیت موجود گذران اوقات فراغت در اصفهان:

امروز شهرستان اصفهان با یازده مدیریت شهرداری، یکی از کلان شهرهایی است که با جاذبه‌های فراوان تاریخی و طبیعی، از جمله شهرستان‌های مهاجر پذیری است که تراکم جمعیت آن، هر روز در حال افزایش است.

شهرداری اصفهان، با توجه به پتانسیل طبیعی و وجود رودخانه‌ی زاینده رود از حدود دو دهه‌ی پیش، فضا سازی‌های بسیار دل انگیزی را در حاشیه‌ی این رود آغاز نموده و در سال‌های اخیر به حداکثر رسیده‌است. به طوری که یکی از موارد شهرت اصفهان، پارک‌های آن است که با چمن و درختان زیبا مکان بسیار مناسبی را برای گذران اوقات فراغت تمام گروههای سنی و جنسی، نه تنها در مرزهای داخلی شهر که فراتر از مرزهای شهری را فراهم آورده‌است. برخی از مکانهای گذران اوقات فراغت، مانند باغ گلها و باغ پرندگان، نیز به عنوان جاذبه‌های توریستی، همه ساله از میهمانان اصفهان، پذیرایی ‌می‌نماید. کوه صفه و پارک جنگلی آن نیز، اگر نگوییم سرآمد همه‌ی فضاهای سبز است اما ‌می‌توانیم آن را مرتفع ترین فضای سبز اصفهان بدانیم که با داشتن چشم انداز شهر، منحصر به فرد است.

شهرهای بازی نیز در دو نقطه‌ی شهر، امکان استفاده از وسایل بازی را برای برخی از گروههای سنی و جنسی، فراهم آورده‌است. فعالیت شهرداری در زمینه‌ی ارتقاء فرهنگ و سطح دانش‌های مهارتی و تئوری با احداث و تجهیز کتابخانه‌ها، بازسازی و مرمت بناهای تاریخی و فرهنگی، برگزاری نمایشگاه‌های متنوع، ایجاد کلاس‌های آموزشی در بخش ورزش، کامپیوتر، هنرهای سنتی، صنایع دستی و بسیاری مهارت‌های دیگر، نیز غیر قابل انکار است. یکی از اقدامات مؤثر شهرداری در رسیدن این شهر به عدالت جنسیتی ایجاد پارک بانوان و برخی مکان‌های موقت در حاشیه زاینده رود جهت ورزش بانوان است. فعالیت‌های در دست اجرا نیز کم نیستند که در گزارشات شهرداری اصفهان ارائه شده و ما از تکرار آن خودداری ‌می‌کنیم. اما از برخی طرح‌ها که فراتر از سطح محله بوده‌اند و یا نیاز به سرمایه گذاری‌ها و مشارکت افراد خارجی دارند مدت‌ها پیش، صحبت به میان آمده‌است که هنوز خبری از اتمام یا بهره‌برداری از آنها نیست. به عنوان مثال سامانه‌ی مدیریت شهرداری تهران در بخش روابط عمومی و بین الملل مورخ 2/7/1384، اعلام کرد:

«دکتر مسعود نجفی قدسی، مشاور ارشد شهردار اصفهان درامور اقتصادی، گفت: درآینده نزدیک، اصفهان، سرآمد و عروس شهرهای خاورمیانه خواهد شد. وی از جمله طرحهایی که به کمک و مشارکت بخش خصوصی در اصفهان، درآینده‌ای نزدیک، به بهره‌برداری ‌می‌رسد را 5 طرح عظیم عمرانی، اقتصادی، فرهنگی و گردشگری ذکر کرده و اظهارداشت : احداث بزرگترین مجتمع گل و گیاه خاورمیانه، ‌احداث بزرگترین پارک تفریحی – آبی کشور،  بهره‌برداری از بزرگترین شهربازی ایران با استفاده از آخرین تکنولوژی روز، راه اندازی خط تراموای شهراصفهان برای اولین بار و احداث عظیم ترین مرکز خرید منطقه از جمله طرحهای بزرگی است که به زودی با آغاز عملیات اجرایی آنها، تحول عظیمی را در شهر اصفهان و کشور به وجود خواهد آورد.» وی در مورد احداث شهر بازی اعلام داشته‌است:«‌درخصوص ساخت بزرگترین شهربازی ایران نیز با یک شرکت چینی گفتگو شده و مقرر گردیده که در 5 هکتار مساحت زمین[2]  درظرف دوسال این پروژه به بهره‌برداری برسد.

دکتر نجفی قدسی تاکید کرد: مطالعات اولیه این طرح و جانمائی آن نیز انجام شده و قرار است این شهربازی با بهره‌گیری ازآخرین نرم افزارهای رایانه‌ای و جذابیت‌های تفریحی موجود درشهرک‌های اسباب بازی احداث گردیده و قابل رقابت با بزرگترین و بهترین شهربازیهای جهان و اروپا باشد.»( سامانه مدیریت ارتباطات شهرداری تهران، پایگاه اینترنتی) بقیه‌ی طرح‌ها نیز در این پایگاه توسط این مقام مسئول توضیح داده شده‌است که محدوده‌ی زمانی بین 5/1 تا 2 سال، برای بهره‌برداری از این طرح‌ها، عنوان گردیده‌است. اما تا زمان حاضر، (فروردین1387) هیچکدام به مرحله بهره‌برداری نرسیده‌اند.

اگر پیش بینی شهردار تهران در مورد مشابهی که در مرداد ماه 1385 اعلام گردیده‌است که تا سه سال آینده، بزرگترین شهربازی خاورمیانه در شهر آفتاب، نزدیك حرم مطهر حضرت امام خمینی(ره)، احداث خواهد شد،(پایگاه اینترنتی آفتاب، 17/5/1385)  به منصه‌ی ظهور برسد بار دیگر تفاوت در روند اجرای طرح‌های پیشنهادی، میان پایتخت و شهرستان‌ها را خواهیم دید.

طرح و اجرای مسابقات ورزشی عمومی، همایش‌ها، جنگ و جشن‌ها با مناسبتهای فرهنگی و اسلامی و برگزاری تورهای گردشگری استانی، از دیگر اقدامات شهرداری اصفهان در پر کردن اوقات فراغت مردم، به ویژه کودکان و جوانان و در مواردی عملا تنها ویژه‌ی آقایان و پسران، بوده‌است. با این همه برخی جوانان اصفهانی گلایه‌هایی دارند که به انحاء مختلف آن را مطرح ‌می‌کنند. اما این گلایه‌ها، با اطلاع بیشتر از حقّ شهروندی و توسعه‌ی ارتباطات و اطلاعات افزایش خواهد داشت.

یک خانم روزنامه نگار اصفهانی مطلبی در این مورد را با این مضمون در وبلاگ شخصی اش درج نموده‌است:

دربه‌در به دنبال یک پاتوق ناب!

«از دوستان، غیر دوستان و خلاصه هرکس می‌بینیم، سراغ پاتوق‌های جوانانه را می‌گیریم. همه، فقط یکسری مکان‌هایی که خودمان می‌شناسیم را معرفی می‌کنند. یک سری کافی‌شاپ که همه‌مان حداقل، شونصدبار رفته‌ایم و پاساژهایی که «جذابیتی» ندارند! کوه صفه، شهربازی اصفهان که شوخی‌شوخی شهربازیست(!)، پارکهای کنار رودخانه و کافی‌شاپهای بی‌بخار( منظورمان عدم وجود دود، نیست. آن دودی‌ها را خودمان هم می‌شناسیم!) یک جای خوب، جذاب و هیجان‌انگیز؟!»(حاجاتی، 1386، پایگاه اینترنتی)

انتظارات جوانان و احساس کمبود آنان در بخش تفریحی و به ویژه تفریحات هیجانی، بسیار معمولی است و در همه‌ی دنیا این خواسته‌ها منجر به تلاش و نوآوری در این بخش شده‌است. به عنوان مثال در سال 1992 «فیلادلفیا»، در پاسخ به هیجان طلبی جوانان و حتی دیگر گروه‌های سنی، در شهر بازی قطارهای هوایی، ساخته شد که 100 کیلومتر در ساعت سرعت داشت. در سال 1996 سریعترین قطار را طراحی کردند و در 1999 اولین قطار بدون کف را راه اندازی نمودند که مسافران با پای آویزان در آن سوار ‌می‌شدند. البته در همین سالها ترمز مغناطیسی طراحی شد که ظرف چند ثانیه، سرعت 100 کیلومتر در ثانیه را به صفر ‌می‌رساند. ارتفاع ریل قطار تا بالاترین ساختمانها، ‌می‌رسید. پس از آن قطارهایی بدون محافظ و واگن، ساخته شد به طوری که مسافران تا 180 درجه ‌می‌چرخیدند. مسافران به حد اکثر هیجان ‌می‌رسیدند و البته پزشکان تأثیر این حرکات را با مسافران فرضی با بستن دستگاههای سنجش حالات آن و دوربین‌های فیلم برداری، آزمایش کردند و آن را بدون مشکل اعلام نمودند. آنها به این بسنده نکردند و قطارهایی ساختند که انسان را به حدّ بی وزنی ‌می‌رساند و 5/1 مایل طول داشت. جهت افزایش مشتری این قطارها، دو قطار موازی طراحی کردند که با هم مسابقه ‌می‌دهند.(قطارهای هوایی در پارکهای بازی، شبکه 4 سیما، سه شنبه 7/12/ 1386) واقعا معلوم نیست آیا نجفی قدسی با علم به این فنا وری‌ها در شهر بازی اعلام داشته‌اند که قرار است شهر بازی که در اصفهان ساخته ‌می‌شود با «بزرگترین و بهترین شهربازیهای جهان و اروپا، قابل رقابت» باشد؟

وضع مطلوب گذران اوقات فراغت در اصفهان:  

اگر ما با انواع سرگرمی‌های دنیا آشنا شویم خواهیم دید که همه‌ی آن‌ها از نهایت فن آوری برخوردار نیستند اما بسیار سرگرم کننده و مفرح هستند. این مطالب را احتمالا مدیران شهری که جهت آشنایی با روشهای جهانی به نقاط دور و نزدیک دنیا سفر کرده‌اند بهتر از هر کس ‌می‌دانند. اما با نظر سنجی از گروه‌های سنی و جنسی مختلف، در داخل کشور نیز خواهند توانست به نقاط ضعفی که در این زمینه وجود دارد پی ببرند و در جهت رفع آنها بکوشند. به نظر نگارنده عدم حضور فعال زنان در بخش مدیریت شهری و شهرداری‌ها، سبب شده‌است که دیدگاههای زنانه در مدیریت شهر نادیده انگاشته شود و معزل نبودن امکانات لازم جهت گذران اوقات فراغت جوانان به ویژه دختران جوان را در شهرها و از جمله اصفهان، بیشتر احساس شود. شاید این جداسازی جنسیتی در مقالات خارجی به نظر نیاید اما شرایط موجود و قوانین اسلامی که دختران ما خود را ملزم به رعایت آن می دانند، می طلبد که به این نکته با لحاظ کردن جنسیت پرداخته شود نه این که کاملا فراموش گردد.

در ابتدا باید تأکید نمود که یکی از کارکردهای اساسی اوقات فراغت رفع خستگی و تامین استراحت فرد است. انسانها، همه به استراحت و رفع خستگی نیاز دارند. کار مداوم بدون زمانی برای رفع خستگی، موجب پائین آمدن بازده عمل و به هم خوردن سلامت روانی فرد می‌شود. گرچه به فعالیت‌های بخش آموزشی و کتابخانه‌ها، ارج ‌می‌نهیم اما مطمئن هستیم که اغلب، جوانان بیکار و فارغ از تحصیل، به این سو نظر مثبتی دارند. هر چند که باید توجه داشت همین کلاس‌های آموزشی نیز اگر صرفا جنبه‌ی پر کردن اوقات جوان باشد، بدون آن که هدف بهره‌برداری برای آن در نظر گرفته شده باشد، به نوعی سبب هدر رفتن سرمایه‌های ملی، خواهد شد. چه بسا دختران جوانی که پس از پایان تحصیلات متوسطه یا دانشگاه، انواع مهارت‌های هنری منزل و یا رایانه‌ای را آموزش دیده‌اند و هنوز این کلاس تمام نشده به فکر کلاس بعدی هستند. شاید علاوه بر رهایی از بیکاری، نوعی تفریحِ با دوستان بودن، آن‌ها را به این کارها وا‌می‌دارد چرا که در غیر این صورت خانواده‌ها اجازه‌ی خارج شدن مستمر آنها را از خانه نخواهند داد. استفاده از کتابخانه نیز با توجه به پایین بودن فرهنگ کتابخوانی در ایران، و آمار ارائه شده در گزارش سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری مبنی بر میزان اعضای کتابخانه‌های تابعه شهرداری که به جز کتابخانه مرکزی با تعداد 15671 عضو، 18 کتابخانه‌ی دیگر مجموعا 22898 عضو دارند(حدیث خدمت، 1385، ص.514) و در مجموع 38569 نفر خواهد شد که نسبت به جمعیت شهر اصفهان، حتی اگر کتابخانه‌های دیگر سطح شهر را هم در نظر بگیریم قابل توجه نخواهد بود. پس پرداختن به ایجاد و غنی سازی کتابخانه‌ها، به تنهایی مشکلی را حل نمی‌نماید. مگر این که کتابخوانی را با فعالیت‌های دیگر ترکیب کنیم و اشتیاق جوانان و کودکان را به حضور در کتابخانه بیشتر نماییم. نمونه‌ای از ترکیب کار و تفریح، در کشور ژاپن، صورت گرفته‌است به این صورت که، در یک شهر بازی، کودکان زیر 10 سال را در فعالیت‌های کاری مانند آتش نشانی، پرستاری، پزشکی و موارد دیگر مشغول ‌می‌دارند و این کودکان بدون حضور والدین و یا با تماشاچی بودن آنها به کارهای جدی ‌می‌پردازند که هم با مشاغل گوناگون آشنا ‌می‌شوند و هم در پایان با پرداخت مزد به آنها قدر کار و پول را آموزش ‌می‌دهند و البته به دلخواه خود در بانک، حساب باز ‌می‌کنند و جهت خرید، از خود پرداز بانک، پول خود را دریافت ‌می‌نمایند. ‌می‌بینیم که با این روش علاوه بر پر شدن اوقات فراغت کودکان، آنها مهارت‌های عملی و ذهنی را برای حضور در اجتماع آینده، خواهند آموخت.

در حال حاضر اگر مدیران شهری چگونگی گذران اوقات فراغت جوانان را حتی بدون حضور در این مکان‌ها، در تصور خود مرور کنند خواهند دید که اغلب جوانان باید مانند دیگر گروههای سنی میانسال و پیر، به قدم زدن در پارک بسنده نمایند. سوال اینجاست که صرف نظر از برخی اسباب‌های ابتدایی ورزشی که آن هم به دلیل کم تحرکی و این که فقط برای آقایان تعبیه شده‌است، در مواقع شلوغ، مورد استفاده‌ی جوانان پسر هم قرار نمی‌گیرد - شاید به این دلیل که فکر می کنند مورد تمسخر دختران قرار می گیرند.- دیگر چه وسیله یا طرحی برای سرگرمی جوانان در پارک‌ها، در نظر گرفته شده‌است؟ همایش‌های کوهنوردی و دوچرخه سواری پیاده روی و برخی دیگر از فعالیت‌های دسته جمعی و خانوادگی، نیز آنقدر به طور مقطعی و به تعداد کم انجام می شود که اگر آمار  گیری شود خواهیم دید  که نقش بسیار اندکی را در گذران اوقات فراغت داشته‌است. با تعاریفی که از اوقات فراغت عنوان شد ‌می‌توان دریافت که به دلیل متفاوت بودن زمان کار گروههای مختلف اجتماع، باید برنامه‌هایی برای اوقات فراغت در نظر گرفت که همه‌ی اقشار، در هر زمان که بخواهند؛ امکان بهره گرفتن از آن را داشته باشند. به عنوان مثال ما با داشتن امکانات نجوم در شهر اصفهان ‌می‌توانیم برنامه‌ی رصد آسمان را در روزهای مختلف هفته داشته باشیم اما این کار شاید در سال به تعداد انگشتان دست، آنهم بدون اطلاع رسانی صحیح، صورت ‌می‌گیرد.

برگزاری مسابقات نقاشی در ساحل زیبای زاینده رود می تواند انگیزه ی خوبی باشد که افراد مستعد کودک و جوان، حتی گروه‌های سنّی دیگر، در کنار هم ترسیم این مناظر را تجربه کنند و از یکدیگر در فضایی غیر آموزشی و کاملا اختیاری کارهای نو بیاموزند.

با همکاری سالن‌های ورزشی سطح شهر ‌می‌توان مسابقات ورزشی مخصوص بانوانی که عضو هیچ گروه و تیم ورزشی نیستند را گسترش داد و خلأ فعالیتهای ورزشی و تفریحی بانوان را تا حدی پر نمود. یک دختر جوان ایرانی ساکن در کانادا، در این مورد از برگزاری جشن تولد خود، در یکی از این سالن‌ها می گوید: از دوستان دعوت نمودم به سالنی که برای یک ساعت اجاره کرده بودم برویم و فقط روی وسیله‌ی ورزشی «ترامپلینگ»، بالا و پایین  پریدیم. وی اعتقاد داشت این، یکی از هیجان انگیز ترین جشن تولدهایش بوده‌است. حتی ‌می‌توان از فکر خلاق همین جوانان دختر و پسر بهره گرفت تا راهکارهایی منطقی و جدید و جالب را ارائه نمایند و در برگزاری و اجرای آن نیز ‌می‌توان از نیروی خودشان استفاده کرد.

مسئولان شهر باید در نظر داشته باشند که بر اساس گفته‌ی «محمد مدد» رئیس مرکز آمار ایران، «از ویژگی‌های هرم سنی سال 1385، افزایش جمعیت بین سنین 20 تا 64 سال است که نسبت به سال 75 درصد بالایی بوده‌است.»(مرکز آمار ایران، پایگاه اینترنتی) همین امر، سبب شده‌است نیروی عظیم کار با قیمت ارزان، در اختیار باشد، اما روند جمعیتی و کاهش رشد، نشان می دهد که  دو تا سه دهه‌ی دیگر، شرایط تغییر می کند و ما از هم اکنون باید به فکر فضاهایی باشیم که جوانان امروز و پیران فردا، با استفاده از آنها علاوه بر سلامت فردی به سلامت جامعه نیز کمک کنند.

برای موفقیت مدیران شهری در شهرداری که عموما کار اجرایی را بر عهده دارند لازم است برنامه ریزان و طراحان در دیگر نهادهای موازی نیز حداکثر همکاری را با آنها داشته باشند و شهری را ترسیم نمایند که حداقل تا چند دهه‌ی آینده، جوابگوی اوقات فراغت مردم خوب و فهیم شهر اصفهان باشد.

نتیجه گیری:

اوقات فراغت در جوامع جوان، مانند اصفهان بحث بسیار با اهمیتی است که با پرداختن به آن و برنامه‌ریزی‌های مناسب، فضای شاد و آرامی را جهت سلامت روحی و جسمی افراد فراهم نماید. در این راستا شهرداری یکی از ارگانهای تأثیر گذار بر  این مقوله است که با استفاده از مشارکت‌های فکری مردم و به ویژه آگاهان به این مسأله خواهد توانست به پاسخ‌های مناسبی در مدیریت شهری، دست یابد. به نظر می رسد در این برنامه ریزی باید به چند نکته توجه شود: 1- با طراحی فعالیت‌های پر تحرک برای جوانان و کانالیزه کردن هیجانات جوانان، شهر، از حالت رکود و سکون خارج شود، در عین این که نظم اجتماعی نیز به هم نخورد. 2- تفاوت‌های سنی و جنسی با توجه به فرهنگ اجتماعی، در برنامه ریزی اوقات فراغت، لحاظ شود. 3- مدیران و شهرداران به این نکته توجه داشته باشند که دنیا در حال پیشرفت است پس به وضعیت حاضر رضایت ندهند و در فکر تغییرات مناسب باشند. 4- مدیران شهر، از نیروی خلاق و مستعد جوانان در این برهه از زمان استفاده نمایند و کار امروز را به فردا نگذارند. 5- فرهنگ شاد زیستن با انجام کارهای معمولی یا هیجان انگیز را در جامعه نهادینه نمایند. 6- به اوقات فراغت، از نظر رساندن جامعه به کمال، اهمیت دهند. 7- مدیریت اجتماع را با همكاری خود اجتماع به نتیجه برسانند.


[ دوشنبه 14 اردیبهشت 1388 ] [ 08:58 ق.ظ ] [ دهقان نژاد ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

نویسندگان
نظر سنجی
لطفا نظر و علاقه خود را با انتخاب یک یا چند گزینه اعلام کنید






لینک های مفید
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
فروش بک لینک طراحی سایت